مقاومت اسلامی در منطقه نمونه بارز یک انتظار فعال است
یک کارشناس حوزه مهدویت با اشاره به نقش مفهوم انتظار در زندگی فردی و اجتماعی منتظران گفت: امروزه مقاومت اسلامی در منطقه، نمونه بارز یک انتظار فعال است.
بشر در زندگی فردی و اجتماعی خود از نعمت امید بهرهمند است و اگر از آن تهی شود و به آینده امید نداشته باشد، زندگی برایش مفهومی نخواهد داشت و گرفتار بیهدفی و پوچی میشود. اسلام با تعالیم مترقی خود، سعی دارد نگاه به آینده جوامع را در نگاه آدمیان و بهویژه مسلمانان بسیار روشن و پرگشایش جلوه دهد و شاید از این جهت است که گزاره «اَفضَلُ اَعمالِ اُمَّتی اِنتِظارُ الفَرَج» بهکار میرود. اینکه انتظار فرج چه تأثیراتی در ابعاد فردی و اجتماعی میتواند ایفا کند موضوعی است که در آستانه میلاد حضرت صاحبالزمان(عج) خبرنگار ایکنا از همدان برای پاسخ به آن با حجتالاسلام والمسلمین علیرضا یوسفی راستگو، کارشناس حوزه مهدویت گفتوگویی کرده است که مشروح آن را در زیر میخوانیم:
ایکنا _ انتظار به چه معناست و چرا این مفهوم در آموزههای مهدویت و مربوط به امام زمان(عج) از مؤلفههای مهم است؟
در فرهنگ اسلامی، انتظار به معنای چشم به راه بودن ظهور منجی موعود، امام مهدی(عج) و حالت آمادگی فعال برای تحقق حکومت جهانی عدل است. این مفهوم تنها یک احساس دلواپسی نیست، بلکه «انتظار فرج» بهعنوان یک تکلیف دینی و عبادت بزرگ مطرح شده است.
اهمیت این مفهوم در آموزههای مهدوی بسیار است چنانچه در روایات، انتظار فرج بهعنوان «برترین عبادت» معرفی شده است. پیامبر اسلام(ص) میفرماید: «اَفضَلُ اَعمالِ اُمَّتی اِنتِظارُ الفَرَج.»
همچنین انتظار، امید به آیندهای روشن را زنده نگه میدارد. قرآن کریم میفرماید «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ؛ خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین دیگران کند، بنابراین انتظار، پاسخ به عهد الهی است.» (سوره نور/ آیه ۵۵)
علاوه بر این در آیه ۶۰ سوره انفال نیز آمده است: «وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ؛ در برابر آنان آنچه در قدرت و توان دارید از نیرو و نفرات و ساز و برگ جنگی و اسبان ورزیده برای جنگ آماده کنید» که در روایات به آمادگی برای ظهور تأویل شده است.
ایکنا _ تفاوت انتظار فعال و منفعل چیست؟
انتظار منفعل به معنای نشستن و تماشا کردن، بدون هیچ تلاش و مسئولیتپذیری است که این نوع انتظار قطعاً همراه با یأس و ناامیدی از تغییر شرایط خواهد بود و در روایات نیز مورد نکوهش قرار گرفته است. امام علی(ع) میفرماید: «آن که به کار آینده امیدوار است، امروزش را تباه نکند.»
انتظار فعال (مثبت) نیز به معنای آمادگی همهجانبه برای ظهور است که شامل تزکیه نفس، کسب دانش، تلاش برای اصلاح جامعه و مبارزه با ظلم خواهد بود. امام صادق(ع) میفرماید: «هر که دوست دارد از یاران قائم(عج) باشد، پس باید انتظار بکشد و به پرهیزکاری و اخلاق نیکو عمل نماید»، همچنین پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «بشتابید بهسوی کارهای نیک در حالیکه فتنهها همچون پارههای شب تاریک است.»
ایکنا _ انتظار چه نقشی در شکلگیری رفتارهای فردی و اجتماعی دارد؟
انتظار در سطح فردی موجب خودسازی اخلاقی خواهد شد، منتظر واقعی سعی میکند خود را به صفات یاران امام زمان(عج) نزدیک کند.
انتظار افزایش بصیرت را به همراه خواهد داشت. قرآن در آیه ۲۸ سوره مبارکه حدید میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ای مؤمنان؛ از خدا پروا کنید و به پیامبرش ایمان آورید تا دو سهم از رحمتش را به شما عطا کند، و برای شما نوری قرار دهد که بهوسیله آن در میان مردم راه سپارید و شما را بیامرزد، و خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.»
انتظار آثار مهمی نیز در سطح اجتماعی خواهد داشت که یکی از مهمترین آنها تقویت همبستگی اسلامی و ایجاد روحیه تعاون و همکاری در کارهای خیر است. قرآن کریم در این باره در آیه دوم سوره مبارکه مائده میفرماید: «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى.»
حفظ مرزهای اعتقادی نمونه دیگر تأثیر اعتقاد به مهدویت در حوزه اجتماعی است. امام باقر(ع) در روایتی میفرمایند: «هر که بمیرد در حال انتظار دولت ما، مانند کسی است که با قائم(عج) در خیمه او باشد.» مقابله با انحرافات نیز تأثیر دیگر این اعتقاد است، بهطوری که منتظر واقعی در برابر بدعتها و انحرافات سکوت نمیکند.
ایکنا _ انتظار چه نقشی در اصلاح و تحول جامعه دارد؟
انتظار موجب ایجاد حرکت و پویایی خواهد شد، بهطوری که انتظار فعال جامعه را از رکود و ایستایی نجات میدهد. نفی ظلم و حمایت از مظلوم نیز از تأثیرات مفهوم انتظار است. قرآن در آیه ۱۱۳ سوره مبارکه هود میفرماید: «وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ؛ و به کسانی که به آیات خدا، پیامبر و مردم مؤمن ستم کردهاند، تمایل و اطمینان نداشته باشید و تکیه مکنید که آتش دوزخ به شما خواهد رسید و در آن حال شما را جز خدا هیچ سرپرستی نیست، سپس یاری نمیشوید.»
تحقق عدالت نسبی نیز برگرفته از یک انتظار فعال است. منتظران سعی میکنند تا حد امکان عدالت را در جامعه گسترش دهند. امام علی(ع) در نامه ۵۳ نهجالبلاغه میفرمایند: «عدل را حتی نسبت به دشمنانتان رعایت کنید.» همچنین انتظار فعال موجب اصلاحگری دائمی خواهد شد. انتظار، روحیه نقد و اصلاحطلبی را تقویت میکند.
ایکنا _ چگونه انتظار به تصمیمات اخلاقی و اجتماعی ما جهت میدهد؟
انتظار موجب معیاردهی به انتخابها و تقویت مسئولیتپذیری خواهد شد. هر تصمیم با این پرسش سنجیده میشود «آیا این عمل مرا به امام زمان(عج) نزدیک میکند یا دور؟» همچنین قرآن کریم در آیه ۹۰ سوره مبارکه نحل میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ» که این نشانگر تقویت مسئولیتپذیری در روحیه یک فرد منتظر است.
روایت است که فرد منتظر باید آنچنان عمل کند که گویا امام خود را میبیند و این خود بهعنوان یک ترازوی درونی عمل میکند. انتظار، اولویتهای اجتماعی را براساس ارزشهای الهی تعیین میکند.
ایکنا _ نمونههایی از انتظار فعال و اثرگذار در تاریخ و جامعه امروز بفرمایید.
قیام امام خمینی(ره) نمونهای از یک فرد منتظر حقیقی است؛ ایشان انقلاب اسلامی را مقدمهای برای ظهور دانستند و فرمودند: «ما مقدمهسازان ظهور امام زمان(عج) هستیم.»
علمای مجاهد نیز مانند رهبر عزیزمان حضرت آیتالله خامنهای (مدظلهالعالی)، شهید بهشتی، شهید نواب صفوی و شهید مطهری که با مجاهدت عملی و مبارزه فکری و علمی و تلاش برای تشکیل حکومت اسلامی زمینهسازی میکردند.
نمونههای معاصری نیز وجود دارد. بهعنوان نمونه تأسیس نهادهای خیریه و خدمترسان که در راستای کاهش محرومیت و اجرای عدالت فعالیت میکنند.
پژوهشهای علمی و دینی نیز نمونه دیگر آن است که در راستای تبیین معارف مهدوی و پاسخ به شبهات شکل گرفته است. همچنین مقاومت در برابر استکبار جهانی، که نمونه بارز آن مقاومت اسلامی در منطقه است.
بنابراین، انتظار فعال موتور محرکه جامعه مؤمن است که او را از یأس نجات داده، به تلاش و اصلاح وامیدارد و در نهایت، فرد و جامعه را به سمت کمال رهنمون میکند. این مفهوم، از عمیقترین آموزههای اسلامی است که هم امید به آینده را زنده نگه میدارد و هم مسئولیتپذیری در زمان حال را تقویت میکند.
انتهای پیام
