کد خبر: ۴۱۵۳۰۰۷

تاریخ: ۱۶ تير ۱۴۰۲ - ۰۶:۵۰

تولی و تبری؛ محور اصلی زیارت غدیریه

یک استاد دانشگاه و حوزه علمیه با بیان اینکه تولی و تبری محور اصلی زیارت غدیریه را تشکیل می‌دهد، گفت: یکی از محورهای مهم زیارت غدیریه تبری است و این قابل توجه کسانی که لعن را جایز نمی‌دانندیا لعن کافران و منافقان را بی‌فایده می‌دانند.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن شفیعی شاهرودی، استاد حوزه و دانشگاه در قم، در گفت‌وگو با ایکنا از همدان، درباره مضامین کلی زیارت غدیریه و اهمیت آن در بین شیعه و سنی اظهار کرد: روح این زیارت زیبا و جامع که امام حسن عسکری(ع) از امام هادی(ع) نقل می‌کند تولی و تبری است.

وی افزود: این زیارت با سلام بر پیامبر اسلام، انبیا، فرشتگان، بندگان صالح خدا و وارث علم انبیا امیر مؤمنان علی(ع) شروع می‌شود و با لعن قاتلان انبیا و قاتلان اوصیای آنها و قاتل امیرالمؤمنین(ع) و غاصبان حق او و جنگ کنندگان با او و قاتلان امام حسین(ع) و پیروان آنها و صلوات بر پیامبر اسلام(ص) و آل پاک او خاتمه می‌یابد. در نهایت به مناقب امیرالمؤمنین على(ع) که در آیات و روایات آمده و نیز به اذیت‌ها و ظلم‌های وارد بر حضرت و غصب فدک و ظلم به حضرت صدیقه طاهره(س) و... اشاره شده است.

این استاد حوزه در پاسخ به این‌ سوال که زیارت غدیریه در چه شرایطی از امام هادی(ع) نقل شده است، گفت: امام هادی پدر بزرگوارش امام جواد و فرزندش امام حسن عسکری علیهم‌السلام سه امامی هستند که تحت نظر شدید حکام وقت بودند؛ زیرا از رسول خدا(ص) این روایت را شنیده بودند که امام مهدی(عج) متولد خواهد شد و در جهان پس از آن که از ظلم پر می‌شود عدالت برقرار می‌کند و هر چه زمان ولادت ایشان نزدیکتر می‌شد آنها ائمه شیعه را در حصر خانگی و محاصره شدیدتری قرار می‌دادند تا به زعم خود یا از ولادت امام مهدی(عج) جلوگیری کنند یا او را به قتل برسانند. امام هادی(ع) در این شرایط خفقان دو منشور مهم در موضوع ولایت و امامت از خود به یادگار گذاشت یکی زیارت جامعه کبیره و دیگری زیارت غدیریه است.

وی با بیان اینکه در این زیارت غدیریه به سی آیه از قرآن کریم که درباره حضرت علی(ع) است، اشاره شده است، افزود: برخی از این آیات عبارتند از على حجّت بالغه الهی است؛ «قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِینَ» (انعام/۱۴۹) على «صراط مستقیم» است؛ «وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِی مُسْتَقِیمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِیلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» (انعام/۱۵۳). على «نبأ اعظم» خبر بزرگ است، «عَمَّ یَتَسَاءَلُونَ عَنِ النَّبَا الْعَظِیم الَّذِى هُمْ فِیهِ مُخْتَلِفُونَ آنها از چه چیز ازیکدیگر سؤال می کنند؟ از خبر بزرگ و پراهمیت رستاخیز» (نبأ/ ۱ الی ۳) همان خبری که پیوسته در آن اختلاف دارند.

سؤال و بازپرسی از ولایت علی(ع) در روز قیامت

شفیعی شاهرودی درباره سوال و بازپرسی از ولایت امام علی(ع) نیز گفت: امام حافظ واحدی پس از یادآوری حدیث غدیر می‌گوید از این ولایتی که پیامبر(ص) برای علی(ع) قرار داده، روز قیامت سؤال خواهد شد و در تفسیر آیه «وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَ آنها را نگهدارید که باید بازپرسی شوند» در روایتی آمده است از ولایت علی(ع) سؤال می‌شود و معنای آن این است که از آنان پرسیده خواهد شد که آیا طبق سفارش، پیامبر حق ولایت او را به جا آورده‌اند یا حق ولایت را ضایع کرده و آن را کنار نهاده پ‌اند که در این صورت باید پاسخگو بوده و عواقب آن را بپذیرند. در این راستا، رسول خدا آیات فراوانی که در آنها سخن از «ایمان» و «عمل صالح» به میان آمد مانند سوره عصر را برای امیر مؤمنان علی(ع) تفسیر می‌کردند.

وی یادآور شد: بر اساس روایتی که امت اسلامی در نقل آن اتفاق نظر دارند، علی(ع) در آن شب که نبی اکرم(ص) از دست مشرکان مگه می‌گریزد و به سوی غار ثور می‌رود، در بستر ایشان می‌خوابد و فدایی ایشان می‌شود و آیه «وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِى نَفْسَهُ ابْتَغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ بعضی از مردم با ایمان و فداکار، همچون علی (ع) در لیلة‌المبیت به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر(ص)، جان خود را به خاطر خشنودی خدا می‌فروشند» در شأن او نازل می‌شود.

وی با اشاره به آیاتی که در شأن امام علی(ع) نقل شده است، گفت: درباره جنگ حنین آیات ۲۷ و ۲۵ سوره توبه در شأن ایشان نازل شده، در آیه ۱۵ احزاب ایشان وفا کننده به پیمان معرفی می‌شوند، آیه ۱۰ سوره فتح در شأن ایشان بوده که خداوند می‌فرماید «ای پیامبر آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است کاملا به مردم برسان! و اگر نکنی رسالت او را انجام نداده‌ای»،  آیه إكمال دین با ولایت «الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْكُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَكُمُ الإِسْلَامَ دیناً امروز دین شما را کامل کردم؛ و نعمت خود را بر شما تمام نمودم؛ و اسلام را به عنوان آیین (جاودان) شما پذیرفتم».

شفیعی ادامه داد: آیات ۵۴ تا ۵۶ سوره مائده که همان آیه صدقه دادن امیر مؤمنان(ع) در حال رکوع از جمله آیاتی هستند نیز در شأن امام علی(ع) بوده و در زیارت غدیریه به آن اشاره شده است.

این مدرس حوزه و دانشگاه درباره محورهای اصلی زیارت غدیریه نیز گفت: شکستن پیمان بسیاری از صحابه پس از عهد و پیمان با پیامبر، اشاره به ماجرای لیلة‌المبیت خوابیدن علی(ع) در بستر پیامبر، اكمال دین با ولایت او در روز غدیر، اشاره به ماجرای غدیر خم و خطبه پیامبر، اشاره به منقبت تصدق امیرالمؤمنین علی(ع) در حال نماز، نزول سوره هل أتی درباره اهل بیت علیهم‌السلام، اشاره به دلاوری‌های امیر المؤمنین(ع) در جنگ با کافران در کنار پیامبر(ص) جنگ بدر، احزاب احد، حنین، خیبر و همچنین به نبردهای امیرمؤمنان(ع) با منافقان پس از رحلت پیامبر جمل، صفین، نهروان است.

شفیعی شاهرودی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به ابعاد سیاسی این زیارت گفت: یکی از محورهای مهم زیارت غدیریه تبری است و این قابل توجه کسانی که لعن را جایز نمی‌دانند یا از خواندن زیارت عاشورا، لعن کافران و منافقان هر چند مخفیانه نهی می‌کنند یا لعن کافران و منافقان را بی‌فایده می‌دانند. برخی از این فرازهای زیارت که در زمینه تبری است در ذیل آمده است:

«فلعن الله جاحد ولایتك بعد الإقرار وناكث عهدك بعد المیثاق.»

«فلعن الله مستحلّی الحرمة منك، و ذائدی الحق عنك».

«فلعن الله من ساواك بمن ناواك».

«فعلى أبی العادیة لعنة الله ولعنة ملائكته ورسله أجمعین وعلى من سلّ سیفه علیك، وسللت سیفك علیه یا أمیر المؤمنین من المشركین والمنافقین إلى یوم الدین...»

«أللهم العن قتلة أنبیائك، وأوصیاء أنبیائك بجمیع لعناتك، وأصلهم حرّ نارك، والعن من غصب ولیك حقه، وأنكر عهده، وجحده بعد الیقین والإقرار بالولایة له یوم أكملت له الدین، اللهم العن قتلة أمیر المؤمنین ومن ظلمه، وأشیاعهم وأنصارهم.»

«اللهم العن ظالمی الحسین وقاتلیه والمتابعین عدوه وناصریه والراضین بقتله وخاذلیه لعناً وبیلا».

«اللهم العن أوّل ظالم ظلم آل محمّد ومانعیهم حقوقهم، اللهم خصّ أوّل ظالم وغاصب لآل محمد باللعن، وكل مستن بما سنّ إلى یوم القیامة».