کد خبر: ۴۲۶۹۸۱۲

تاریخ: ۱۵ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۸:۳۰

اخلاق در قرآن/ ۴

چه گروهی از مردم رستگار می‌شوند

مدرس دانشگاه فرهنگیان همدان با بیان نکات اخلاقی جزء چهارم قرآن کریم در تشریح ویژگی‌های انسان رستگار براساس آیه 104 سوره آل عمران گفت: نجات و رشد دیگران از شرایط فلاح و رستگاری است.

به گزارش ایکنا از همدان، فرشته رضیان، مدرس دانشگاه فرهنگیان همدان در سخنانی به بیان نکات اخلاقی جزء چهارم قرآن کریم پرداخت که در ادامه با هم می‌خوانیم:

خداوند در آیه ۱۰۴ سوره آل عمران می‌فرماید: «وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ و باید از شما گروهی باشند که همه مردم را به‌سوی خیر (اتحاد، اتفاق، الفت، برادری، مواسات و درستی) دعوت کنند، و به کار شایسته و پسندیده وادارند، و از کار ناپسند و زشت بازدارند؛ و اینانند که یقیناً رستگارند»؛ در این آیه شریفه آمده است از میان شما گروهی هستند که به کار خیر دعوت می‌کنند و این نشانگر این است که اصلاح جامعه و جلوگیری از فساد بدون قدرت منسجم و بدون مسئول مشخص امکان‌پذیر نیست. به عبارتی اصلاح جامعه کار فردی نیست بلکه باید گروهی به این امر اقدام کرد.

نکته دوم که از این آیه برداشت می‌شود و بسیار هم بااهمیت است، آن است که خداوند بیان می‌کند باید گروهی از شما باشند، به این معنا که اصلاح جامعه کار هر کسی نیست و همه افراد توانایی انجام آن را ندارند. این امر یک امری تخصصی است که باید افراد اسلام‌شناس باشند، خوبی‌ها و بدی‌ها و درست را از امور نادرست تشخیص دهند. مردم و مخاطب‌شناس باشند و از جهت روانشناسی و جامعه‌شناسی افراد را به‌خوبی بشناسند و شیوه‌های این گفتمان را بلد باشند که یکی از این شیوه‌ها، شیوه تربیت خاموش است. به عبارتی این گروه با عملی کردن اصول اخلاقی و تربیتی در نهاد خود، به‌صورت غیر مستقیم عمل کنند و این بهترین راه امر به معروف و نهی از منکر است.

بیشتر بخوانید:

توجه به روح گذشت و بزرگواری در تلخ‌ترین مسائل زندگی

سه گناهی که مورد لعن خداوند قرار گرفته است

انفاق؛ مهم‌ترین اسباب نجات در روز قیامت

سومین نکته‌ای که از این آیه برداشت می‌شود آن است که در عمل به آنچه که تأکید شده فعل مضارع به کار برده شده است؛ به این معنا که این امور به‌صورت موقتی نیست بلکه باید ادامه‌دار باشد. باید گروهی اسلام‌شناس و شیوه‌شناس از میان مردم به این کار استمرار دهند‌ از آنجایی که یک کار تربیتی است باید ادامه‌دار هم باشد.

چهارمین نکته این آیه آن است که ابتدای امر باید به خوبی‌ها دعوت کنیم، چراکه انسان به‌طور فطری خوبی‌ها را دوست دارد و علاقه‌مند به خوبی‌هاست. وقتی راه خوبی‌ها باز شود دیگر روزنه‌ای برای انجام امور بد نخواهد ماند. به‌طور نمونه وقتی دعوت به ازدواج انجام شود ارضای غرایز جنسی با ازدواج اغنا خواهد شد و دیگر راهی برای انجام فساد نخواهد بود که ما به «ینهون عن المنکر» برسیم.

پنجمین نکته این است این افرادی که به‌پا می‌خیزند و مردم را به سمت خوبی‌ها دعوت می‌کنند، با مردم‌شناسی و شیوه‌شناسی که پیش می‌گیرند، این افراد دلسوز جامعه هستند و برای این امور وقت می‌گذارند و بی‌محابا کار نمی‌کنند که اثرناپذیر باشند. این‌ها افرادی متفاوت هستند، چراکه دلسوز هستند و به تبع آن روش درست تربیتی دارند.

آخرین نکته این آیه آن است که می‌فرماید: «هُمُ الْمُفْلِحُونَ»؛ با دقت در این واژه می‌فهمیم فلاح و رستگاری تنها در نجات خودمان خلاصه نمی‌شود، بنابراین علاوه بر اینکه به اصلاح خودمان می‌پردازیم باید به اصلاح جامعه هم بپردازیم و برای رستگاری آن هم و غم داشته باشیم. نجات و رشد دیگران از شرایط فلاح و رستگاری است‌.

آیه ۷۱ سوره توبه نیز در راستای همین آیه است. در این آیه خداوند می‌فرماید: «وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ۚ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ۚ أُولَٰئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ؛ مردان و زنان باایمان دوست و یار یکدیگرند؛ همواره به کارهای نیک و شایسته فرمان می‌دهند و از کارهای زشت و ناپسند بازمی‌دارند، و نماز را برپا می‌کنند، و زکات می‌پردازند، و از خدا و پیامبرش اطاعت می‌کنند؛ یقیناً خدا آنان را مورد رحمت قرار می‌دهد؛ زیرا خدا توانای شکست‌‌ناپذیر و حکیم است»؛ اولیا به معنای این است که این امر کاری دو طرفه است؛ همان‌قدر که من حق دارم نسبت به دیگران نظر دهم و امر به معروف کنم و از چیزی بازدارم دیگران هم حق دارند نسبت به بنده نظر دهند و این امر دو طرفه است. ان‌شاءالله که خداوند به ما توفیق دهد دارای روش و شیوه باشیم تا بتوانیم خود و جامعه را به سمت فلاح ببریم.