کد خبر: ۴۳۲۲۳۹۱

تاریخ: ۲۱ آذر ۱۴۰۴ - ۱۰:۲۸

در گفت‌وگو با ایکنا تبیین شد

جنبه‌های الگویی حضرت زهرا(س)

یک متخصص حوزه مهدویت با بیان اینکه اگر بخواهیم الگو بودن فاطمه‌ زهرا(س) را بیان کنیم، باید در سه ویژگی آن را برای بانوان مطرح کنیم، گفت: افکار، رفتار و شخصیت فاطمه‌ زهرا(س) باید الگوی همگان باشد.

حضرت مهدی(عج) می‌فرمایند: «وَ فی‌اِبْنَهِ رَسُولِ اللّهِ(ص) لی اُسْوَهٌ حَسَنَهٌ دختر رسول خدا(ص)، فاطمه‌ زهرا، برای من اسوه و الگویی نیکو است.» به منظور بررسی این نکته که امام زمان(عج) چه ویژگی‌هایی از حضرت زهرا(س) را برای خود به‌عنوان یک الگو معرفی می‌کنند، خبرنگار ایکنا از همدان با حجت‌الاسلام والمسلمین اصغر قاضی‌خانی، متخصص حوزه مهدویت در همدان، گفت‌وگویی کرده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم؛

ایکناـ امام زمان(عج)، چه ویژگی‌هایی از حضرت زهرا(س) را برای خود به‌عنوان یک الگو معرفی می‌کنند؟

در اینکه حضرت کدام گفتار یا رفتار حضرت زهرا(س) را سرمشق خویش قرار داده‌اند، احتمال‌های مختلفی بیان شده است. یکی از این ویژگی‌ها عدم تبعیت و بیعت با ظالمین است. حضرت زهرا(س) تا پایان عمر شریفشان با هیچ حاکم ظالمی بیعت نکردند. حضرت مهدی(عج) نیز بیعت هیچ سلطان ستمگری را بر گردن ندارند.

عدم استفاده از اسباب غیرعادی در حکومت حق نیز ویژگی دیگر امام زمان(عج) است. برخی از شیعیان، امامت ایشان را نپذیرفته‌اند. حضرت می‌فرمایند: «اگر می‌توانستم و مُجاز بودم، آن‌چنان می‌کردم که حق بر شما کاملاً آشکار شود، به گونه‌ای که هیچ شکی برای شما باقی نماند؛ ولی مقتدای من حضرت زهرا(س) است. ایشان، با اینکه حق حکومت از حضرت علی(ع) سلب شد، هیچ‌گاه برای بازگرداندن خلافت از اسباب غیرعادی استفاده نکرد. من نیز از ایشان پیروی می‌کنم و برای احقاق حقم در این دوران، راه‌های غیرعادی را نمی‌پیمایم.»

سومین ویژگی ایشان در تبعیت از حضرت زهرا(س) دعا برای شیعیان با وجود انکار امام است. حضرت در پاسخ به نامه‌ جمعی از شیعیان درباره‌ جانشینی امام حسن عسکری(ع) فرموده‌اند: «اگر علاقه و اشتیاق فراوان ما به هدایت و دست‌گیری از شما نبود، به سبب ظلم‌هایی که دیده‌ایم، از شما مردمان روی‌گردان می‌شدیم.» حضرت با اشاره به حضرت زهرا(س) می‌خواهند بفرمایند همان‌گونه که اذیت و آزاری که دشمنان نسبت به حضرت فاطمه(س) روا داشتند و سکوتی که مسلمانان پیشه کردند، هیچ‌کدام سبب نشد ایشان از دعا برای مسلمانان دست بکشد، بلکه دیگران را بر خود مقدم می‌داشت؛ من نیز این ظلم‌ها و انکارها را تحمل می‌کنم و از دل‌سوزی، راهنمایی و دعا برای شما چیزی فرو نمی‌گذارم.

ایکناـ آیا جنبه‌ الگو بودن حضرت زهرا(س) برای امام زمان(عج) را از قرآن می‌توان استناد کرد؟

قرآن کریم اهتمام ویژه‌ای به معرفی الگو برای بشریت دارد. انسانی کامل و والا و خلیفةالله، یعنی حضرت رسول اکرم(ص)، به‌عنوان اسوه‌ کامل معرفی شده است؛ آنجا که می‌فرماید: «وَلَکُمْ فی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ»؛ «برای شما در پیامبر الگوی نیکویی وجود دارد».

در روایت فوق، حضرت صاحب‌الزمان(عج) دختر رسول خدا را به‌عنوان الگوی خویش معرفی می‌فرمایند. شاید در نگاه اولیه، این روایت را متناسب با آیه‌ مذکور ندانیم؛ اما با دقت در آیات و روایات دیگر همچون «إِنّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَر»، «فاطِمَهُ بَضْعَهٌ مِنّی فاطمه پاره‌ تن من است» و فرمایش امام حسن عسکری(ع) که می‌فرمایند «ما امامان، حجت خدا بر مردم هستیم و مادر ما فاطمه زهرا(س) حجت خدا بر ماست»، می‌توان فهمید که فاطمه زهرا(س) پرورش‌یافته‌ مکتب نبوی و جان پیامبر است.

بنابراین، اگر حضرت مهدی(عج) فاطمه زهرا(س) را الگو معرفی می‌فرمایند، در حقیقت پیامبر گرامی اسلام را الگو می‌دانند؛ چراکه مکارم اخلاقی پیامبر(ص) در پاره‌تن وی جمع بوده و فاطمه آیینه‌ تمام‌نمای پیامبر(ص) است.

حضرت زهرا(س) در جامعه‌ اسلامی برای مردان و زنان الگویی کامل هستند؛ حجاب، حیا، تبعیت از همسر، تربیت فرزند، دفاع از حق و مبارزه‌ سرسختانه با ظلم و ظالمان، نمونه‌هایی از صفات بارز آن حضرت‌اند که می‌توانند مسیر زندگی ما را روشن کنند.

ایکناـ جنبه‌های الگویی حضرت زهرا(س) برای زندگی ما چیست؟

اگر بخواهیم الگو بودن فاطمه‌ زهرا(س) را بیان کنیم، در سه جهت باید این الگو بودن را برای بانوان عصر حاضر توضیح دهیم:

افکار فاطمه‌ زهرا(س) باید الگوی من و شما باشد، رفتار فاطمه‌ زهرا(س) باید الگوی من و شما باشد و شخصیت فاطمه‌ زهرا(س) نیز باید الگوی من و شما باشد.

برای متخلق شدن به الگوی فاطمی، لازم است با اصول زندگی حضرت زهرا(س) آشنا باشیم. در زندگی ایشان پنج اصل مهم وجود دارد که الگوی عملی زندگی ایشان را تشکیل می‌دهد:

در اصل اول، آیه‌ «تَعاوَنوا عَلَی البِرِّ وَ التَّقوی وَ لا تَعاوَنوا عَلَی الإِثمِ وَ العُدوان» (مائده/۲) قرار دارد. اگر می‌خواهید موفق شوید، باید باهم باشید؛ یعنی کار جمعی یاد بگیریم. باید امت باشیم. وقتی امت شدیم، قدرت، سرعت و موفقیت‌مان بیشتر خواهد شد.

در اصل دوم، قرآن این باهم بودن را «امت» معرفی می‌کند «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَتْ لِلنّاس» (آل‌عمران/۱۱۰). از تعاونو علی البر می‌توان فهمید که باید امام داشته باشیم. مفهوم امام در خانه، پدر است؛ پدر خانه را حفظ کنید. «بَقِیَّهُ اللّهِ خَیْرٌ لَکُمْ…» (هود/۸۶).

امیرالمؤمنین(ع) هم از جهت شوهر بودن ولی خانه بود و هم از جهت امام بودن ولی فاطمه بود. تمام تلاش حضرت زهرا(س) این بود که این ولایت حفظ شود. هرجا این ولی حفظ شد، امامت حفظ می‌شود. پس باید امام داشته باشیم؛ امام یعنی پیشوا. وقتی امام جماعت داریم، شک و شبهه از بین می‌رود.

در اصل سوم، وحدت و پرهیز از تفرقه مطرح است «وَاعتَصِموا بِحَبْلِ اللّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقوا» (آل‌عمران/۱۰۳). امام صادق(ع) فرمودند: «نَحنُ واللهِ حَبلُ الله». یعنی اهل‌بیت همان ریسمان الهی‌اند. هرجا مردم متحد باشند، دشمن عقب‌نشینی می‌کند.

در اصل چهارم، دوباره «تَعاوَنوا عَلَی البِرِّ وَ التَّقوی» تأکید می‌شود؛ یعنی خیررسانی. فاطمه‌ی زهرا آن‌قدر خیررسان بود که غذای افطار شب خود و فرزندانش را به فقیر بخشید: «وَ یُطعِمونَ الطَّعامَ…» (انسان/۸). لباس شب عروسی‌اش را بخشید. این بدین معنا نیست که ما هم همه‌ زندگی‌مان را ببخشیم، بلکه باید اصل مسئولیت‌پذیری نسبت به مشکلات مردم را از ایشان بیاموزیم.

در اصل پنجم، تقوا و رعایت حدود الهی مطرح است. اگر حضرت زهرا(س) از نابینا نیز رو می‌گرفتند، می‌فرمودند: من که چشم دارم. یعنی حد الهی باید رعایت شود. بدین ترتیب، حضرت زهرا(س) الگوی مدیریت خانه و جامعه را به ما می‌آموزد.