کد خبر: ۴۳۲۲۴۵۸

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ - ۰۸:۲۷

یادداشت

حضرت فاطمه(س)؛ الگوی فراتر از زمان برای انسان امروز

بازخوانی شخصیت حضرت فاطمه زهرا(س) تنها مرور یک کرامت تاریخی نیست؛ بلکه تلاشی است برای فهم الگویی که هم در ساحت معنوی و هم در عرصه زندگی روزمره، ظرفیت راهبری انسان معاصر را دارد. نگاهی تحلیلی به سخنان اندیشمندان دینی نشان می‌دهد که الگوگیری از آن حضرت نه تجملی دشوار، بلکه راهی شدنی و متناسب با وسع هر انسان است.

حضرت فاطمه زهرا(س) در سنت دینی ما به‌عنوان «الگوی جامع انسان‌ها» شناخته می‌شود؛ الگویی که تنها به زنان اختصاص ندارد، بلکه برای تمام انسان‌هایی است که در پی معنا، اخلاق و تعالی‌اند. این نگاه، برخلاف روایت‌های محدودکننده، نقش ایشان را فراتر از یک جایگاه خانوادگی می‌داند و شخصیت ایشان را به‌عنوان حجت الهی بر حجج الهی معرفی می‌کند؛ جایگاهی که فهم عمق آن با عقل عادی دشوار است.

در تفسیر مقام آن حضرت، تأکید بر نوریّت و حقیقت الهی جایگاه ویژه‌ای دارد. نزول مکرر جبرئیل بر ایشان، که در بیان امام خمینی(ره) نیز مورد اشاره قرار گرفته، تصویری متفاوت از عظمت روحی حضرت فاطمه(س) ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد الگو بودن، صرفاً امری اخلاقی یا تربیتی نیست بلکه ریشه در حقیقتی متعالی دارد. با این حال، این مقام آسمانی مانع از درک جنبه‌های زمینی و قابل اقتدای شخصیت ایشان نیست.

یکی از نقاط برجسته در الگو بودن حضرت زهرا(س)، پیوند میان فضیلت‌های معنوی و رفتارهای اجتماعی است. مفهوم قناعت، که در زندگی آن حضرت جلوه‌گر بود، نه به معنای فقرگزینی یا ترک امکانات، بلکه به معنای میانه‌روی و دوری از اسراف است؛ رفتاری که در سبک زندگی امروز نیز می‌تواند راهگشا باشد. تأکید بر ساده‌زیستی، بیش از آنکه دستور به تقلید ظاهری باشد، دعوتی به بازگشت به اصل و عقلانیت در مصرف است.

در عرصه روابط انسانی، نقش حضرت فاطمه(س) در همسرداری و تربیت فرزندان نمونه‌ای کم‌نظیر از تعامل اخلاقی است. رفتار مشهور «اَلْجَارَ ثُمَّ الدَّار» نشان می‌دهد که نگاه ایشان به خانواده در گره‌خوردگی با جامعه و مسئولیت اجتماعی معنا پیدا می‌کند. این درس بزرگ، به‌ویژه در روزگاری که فردگرایی رشد یافته، بازخوانی دوباره می‌طلبد.

طهارت، عفاف و پاسداری از حقیقت نیز از وجوه تعیین‌کننده شخصیت حضرت است. ایستادگی ایشان در برابر انحراف و دفاع از حق، به‌عنوان یک کنش اجتماعی و اعتقادی، الگوی ارزشمندی برای زنان و مردان جامعه امروز است؛ الگویی که نشان می‌دهد معنویت حقیقی همواره با مسئولیت اجتماعی همراه است.

یکی از نکات قابل توجه در نگرش دینی این است که الگوگیری از حضرت زهرا(س) امری درجه‌بندی‌شده است. هر فرد به اندازه ظرفیت و توان خود می‌تواند و باید بهره بگیرد و هیچ‌کس مکلف به رسیدن به مرتبه کامل نیست. این نگاه، الگوگیری را از حالت ایدئال‌گرایانه‌ دست‌نیافتنی، به امری عملی و قابل تحقق تبدیل می‌کند.

در نهایت، بازخوانی شخصیت حضرت زهرا(س) در جامعه امروز می‌تواند پاسخی باشد به چالش‌های هویتی، خانوادگی و اخلاقی نسل جدید. از قناعت تا مشارکت اجتماعی، از معنویت تا عدالت‌خواهی، میراث رفتاری و معنوی ایشان می‌تواند چراغی برای بازتعریف سبک زندگی مؤمنانه و انسانی باشد؛ الگویی که محدود به زمان و مکان نیست و با وسع و ظرفیت هر انسان قابل پیاده‌سازی است.